Niektóre książki zachwycają wartką akcją, inne niezwykłym światem lub zagadką kryminalną. Jest jednak gatunek, który od lat nie traci popularności i niezmiennie porusza czytelników w różnym wieku. Mowa o powieściach coming of age, czyli historiach o dorastaniu, odkrywaniu siebie i wchodzeniu w dorosłe życie.
Dlaczego tak chętnie po nie sięgamy? I co sprawia, że losy młodych bohaterów potrafią angażować nawet osoby, które okres dojrzewania mają już dawno za sobą?
Co oznacza „coming of age”?
Termin coming of age odnosi się do historii, których głównym motywem jest dojrzewanie bohatera. Nie chodzi wyłącznie o wiek, ale przede wszystkim o zmiany zachodzące w jego charakterze, sposobie myślenia i postrzeganiu świata.
Najczęściej są to opowieści o pierwszych miłościach, rozczarowaniach, przyjaźniach, rodzinnych konfliktach oraz momentach, które uczą odpowiedzialności za własne decyzje.
Bohater nie kończy historii jako ta sama osoba, którą poznaliśmy na początku.
Dorastanie to temat, z którym łatwo się utożsamić
Każdy człowiek przechodzi przez etap poszukiwania własnej tożsamości.
Pierwsze zauroczenia, wybór szkoły lub studiów, próby usamodzielnienia się, błędne decyzje, nieudane związki czy szukanie swojego miejsca w świecie to doświadczenia bliskie wielu osobom.
Dlatego historie o dorastaniu pozostają aktualne niezależnie od tego, kiedy zostały napisane.
Zmieniają się realia, technologia i sposób komunikacji, ale emocje pozostają bardzo podobne.
Bohaterowie nie muszą być idealni
Jedną z największych zalet powieści coming of age jest autentyczność.
Ich bohaterowie rzadko są nieomylni. Popełniają błędy, czasami zachowują się nierozsądnie, podejmują decyzje pod wpływem emocji i uczą się na własnych doświadczeniach.
Właśnie dzięki temu wydają się prawdziwi.
Czytelnik nie oczekuje od nich perfekcji. Wręcz przeciwnie – często najbardziej zapamiętuje momenty, w których bohater upada, a później próbuje się podnieść.
Dorastanie nie kończy się po osiemnastych urodzinach
Choć wiele historii rozpoczyna się jeszcze w szkole średniej, najlepsze powieści pokazują, że proces dojrzewania trwa znacznie dłużej.
Wyjazd na studia, pierwsza praca, samodzielne życie, budowanie związków, rozczarowania i konieczność podejmowania coraz trudniejszych decyzji to kolejne etapy dorosłości.
Dlatego współczesne książki coming of age coraz częściej obejmują kilka lub nawet kilkanaście lat życia bohaterów.
Dlaczego czytelnicy lubią obserwować rozwój postaci?
Zmiana jest jednym z najważniejszych elementów dobrej opowieści.
Największą satysfakcję daje obserwowanie, jak bohater stopniowo zdobywa doświadczenie, zmienia swoje poglądy i inaczej patrzy na świat.
Czytelnik ma poczucie, że uczestniczy w tej przemianie.
To właśnie dlatego wielotomowe historie o dorastaniu często budzą silniejsze emocje niż pojedyncze powieści.
„Anka. LGBT” – współczesna historia o dojrzewaniu
Dobrym przykładem powieści wpisującej się w nurt coming of age jest seria „Anka. LGBT” autorstwa Oli Maj.
Historia rozpoczyna się w liceum, gdzie główna bohaterka prowadzi pozornie zwyczajne życie w niewielkim, konserwatywnym miasteczku. Wszystko zmienia się, gdy wskutek niefortunnego zbiegu wydarzeń jej orientacja seksualna przestaje być tajemnicą.
Autorka nie zatrzymuje się jednak na tym etapie.
Kolejne części pokazują wyjazd Anki na studia, pierwsze samodzielne decyzje, związki, rozstania, przyjaźnie, życiowe pomyłki, konieczność powrotu do rodzinnego miasta i dalsze próby ułożenia sobie życia, aż po wyjazd za granicę.
Najważniejsza nie jest jednak sama fabuła, ale przemiana bohaterki. Z każdą częścią staje się bardziej świadoma siebie, swoich emocji i konsekwencji własnych wyborów.
To właśnie rozwój postaci sprawia, że czytelnik chce poznać jej dalsze losy.
Historie o dorastaniu uczą również dorosłych
Choć gatunek coming of age często kojarzy się z literaturą młodzieżową, jego odbiorcami są również dorośli.
Dla jednych jest to okazja do przypomnienia sobie własnej młodości. Dla innych możliwość spojrzenia z dystansu na decyzje, które kiedyś wydawały się najważniejsze na świecie.
Takie książki przypominają, że niemal każdy etap życia wiąże się z nauką, zmianami i próbami odnalezienia własnej drogi.
Dlaczego ten gatunek nigdy się nie starzeje?
Świat zmienia się bardzo szybko.
Zmieniają się szkoły, media społecznościowe, sposób komunikacji czy codzienne zwyczaje młodych ludzi.
Nie zmienia się jednak to, co najważniejsze.
Każde pokolenie przeżywa pierwszą miłość. Każde popełnia błędy. Każde próbuje znaleźć swoje miejsce w świecie i zrozumieć, kim naprawdę chce być.
Dlatego historie coming of age od lat pozostają jednymi z najbardziej uniwersalnych opowieści w literaturze. Pokazują, że dojrzewanie nie jest jednorazowym wydarzeniem, ale procesem, który trwa znacznie dłużej, niż mogłoby się wydawać. Być może właśnie dlatego tak łatwo odnajdujemy w nich cząstkę własnych doświadczeń – niezależnie od wieku, w którym po nie sięgamy.